رکورد جدید قیمت مواد غذایی در جهان

رکورد تازه قیمت مواد غذایی در بازار جهانی؛ اختلال در زنجیره تأمین و اهمیت نقش تولیدکنندگان مسئول

بر اساس تازه‌ترین گزارش بانک جهانی، بازار جهانی مواد غذایی در پی تحولات ژئوپلیتیکی اخیر با افزایش قابل توجه قیمت‌ها روبه‌رو شده و شاخص قیمت مواد غذایی به بالاترین سطح خود در دو سال گذشته رسیده است.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی (اگروفودنیوز) به نقل از تسنیم، با آغاز درگیری‌ها علیه ایران و ایجاد اختلال در تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، روند تأمین برخی نهاده‌های حیاتی کشاورزی از جمله کود و مواد اولیه تولید با مشکلاتی مواجه شد. این شرایط به‌طور مستقیم بر زنجیره تأمین جهانی غذا اثر گذاشته و موجب افزایش قیمت بسیاری از اقلام غذایی شده است.

بررسی داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد که شاخص قیمت مواد غذایی در آوریل ۲۰۲۶ به بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۴ رسیده است. در همین بازه زمانی، مسدود شدن مسیرهای حیاتی حمل‌ونقل دریایی و محدودیت در صادرات برخی نهاده‌های کشاورزی باعث شد قیمت مواد غذایی نسبت به دو ماه گذشته حدود ۵ درصد افزایش یابد. بخش عمده این افزایش به رشد قیمت روغن‌های خوراکی و کنجاله‌های مورد استفاده در خوراک دام مربوط می‌شود.

در همین دوره، برخی شاخص‌های مهم بازار جهانی نیز با رشد قیمت مواجه شده‌اند:

• قیمت نفت خام حدود ۱۰ درصد افزایش یافته است.
• قیمت غلات نزدیک به ۳ درصد رشد داشته است.
• شاخص کلی قیمت مواد غذایی حدود ۲ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

همچنین بررسی روند قیمتی از ابتدای سال جاری تا پایان آوریل نشان می‌دهد که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، قیمت مواد غذایی حدود ۲ درصد، غلات نزدیک به ۳ درصد و نفت خام حدود ۱۰ درصد افزایش داشته است؛ موضوعی که از دید کارشناسان می‌تواند نشانه‌ای از فشارهای جدید بر زنجیره تأمین جهانی غذا باشد.

 جهش ۹ درصدی گندم

در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، بازار جهانی غلات با نوسانات قابل‌توجهی مواجه شد که نشان‌دهنده فشارهای هم‌زمان اقلیمی، هزینه‌ای و لجستیکی بر زنجیره تأمین کشاورزی است.

جزئیات این تحولات به شرح زیر است:

• افزایش ۵ درصدی قیمت غلات در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ نسبت به سه‌ماهه گذشته
• جهش ۹ درصدی قیمت گندم به عنوان مهم‌ترین عامل رشد شاخص غلات
• افزایش ۴ درصدی قیمت ذرت در همین بازه زمانی
• تشدید نگرانی‌ها درباره خشکسالی و کاهش بارندگی در مناطق تولیدکننده
• پیش‌بینی کاهش کشت بهاره به دلیل افزایش هزینه‌های کود
• اثرگذاری مستقیم افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی بر تصمیمات تولید
• بروز اختلالات لجستیکی در زنجیره تأمین جهانی

در افق پیش‌رو، برآوردها نشان می‌دهد که در سال زراعی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ میزان تولید غلات احتمالاً کمتر از فصل جاری خواهد بود؛ با این حال، سطح تولید همچنان در جایگاه دومین رکورد بالای ثبت‌شده تاریخی باقی می‌ماند که بیانگر تداوم ظرفیت بالای تولید جهانی علی‌رغم فشارهای موجود است.

 افزایش ۱۰ درصدی روغن و کنجاله

در میان گروه‌های مختلف غذایی، روغن‌ها و کنجاله‌ها بیشترین واکنش را به درگیری‌های اخیر نشان داده‌اند. قیمت این گروه طی دو ماه پس از آغاز بحران حدود ۱۰ درصد افزایش یافته و در ماه آوریل به بالاترین سطح خود در دو سال گذشته رسیده است. این روند افزایشی هم‌زمان با رشد قیمت نفت خام رخ داده و موجب تقویت جذابیت سوخت‌های زیستی شده است.

بررسی عملکرد این شاخص از ابتدای سال تا پایان آوریل نشان می‌دهد که قیمت روغن‌ها و کنجاله‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰ درصد افزایش داشته است. در این میان، روغن سویا پس از اعلام اهداف جدید ایالات متحده برای توسعه گازوئیل تجدیدپذیر در اواخر ماه مارس، در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به فصل قبل ۱۶ درصد و در مقایسه سالانه ۲۵ درصد رشد کرده است. هم‌زمان، قیمت دانه سویا نیز تحت تأثیر تقاضای بالای روغن نباتی و ازسرگیری خریدهای چین حدود ۵ درصد افزایش یافته و روغن پالم نیز به دنبال تقاضای قوی برای تولید بیودیزل با رشد قیمت همراه شده است.

 امنیت غذایی در تیررس جنگ

اثرات جنگ علیه ایران بر امنیت غذایی در حال حاضر قابل مشاهده است. پیش از شروع درگیری‌ها در فوریه ۲۰۲۶، تورم مواد غذایی در منطقه خاورمیانه، شمال آفریقا، افغانستان و پاکستان نسبتاً کنترل شده بود. بسته شدن تنگه هرمز این وضعیت را به سرعت تغییر داد، به طوری که تورم مواد غذایی در اقتصادهای حاشیه خلیج فارس که به شدت به واردات وابسته هستند، در ماه مارس به شدت افزایش یافت.

 افزایش قیمت در سراسر جهان

شتاب تورم مواد غذایی به منطقه مناپ محدود نماند. قیمت‌ها در اروپا و آسیای مرکزی، آمریکای لاتین و کارائیب و جنوب آسیا نیز افزایش یافت، الگویی که به طور کلی مشابه وضعیت مشاهده شده یک ماه پس از حمله روسیه به اوکراین است.

 افزایش تعداد گرسنگان در جهان

اگر اختلالات حاد عرضه فراتر از اواسط سال ادامه یابد و قیمت نفت برای مدت طولانی بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، برنامه جهانی غذای سازمان ملل تخمین می‌زند که ۴۵ میلیون نفر دیگر در سال ۲۰۲۶ با گرسنگی حاد مواجه شوند که بیش از نیمی از آنها در آفریقای جنوب صحرا و منطقه مناپ هستند.

 

افزایش قیمت مواد غذایی، با ریسک‌هایی به سمت بالا متمایل است. بر اساس فرض پایه مبنی بر اینکه اختلالات عرضه در خاورمیانه در حدود اواسط سال کاهش یابد، پیش‌بینی می‌شود قیمت کالاهای کشاورزی غذایی مجددا افزایش یابد، غلات ۲ درصد در سال ۲۰۲۶، روغن‌ها و کنجاله‌ها ۴ درصد، و شاخص کلی مواد غذایی حدود ۲.۵ درصد. با این حال، ریسک‌ها نشان می‌دهد قیمت مواد غذایی افزایش پیدا می‌کند.

همچنین اگر درگیری فراتر از اواسط سال ادامه یابد و قیمت انرژی و کود را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد، یا اگر ال نینوی (پدیده آب و هوایی) قوی‌تری از حد انتظار پدیدار شود، قیمت مواد غذایی می‌تواند از پیش‌بینی‌های فعلی فراتر رود.

اینکه آیا اختلالات عرضه مطابق با فرض کاهش می‌یابد یا خیر، سؤال اصلی برای بازارهای جهانی مواد غذایی در ماه‌های پیش رو خواهد بود.

رویکرد مسئولانه صنایع غذایی شهدفام در شرایط بحران

در میان این شرایط پیچیده و پرنوسان، برخی شرکت‌های تولیدی تلاش کرده‌اند رویکردی مسئولانه‌تر در قبال مصرف‌کنندگان اتخاذ کنند. در ایران نیز شرکت صنایع غذایی شهدفام به عنوان یکی از فعالان حوزه محصولات طبیعی و ارگانیک اعلام کرده است که در مواجهه با این بحران جهانی تلاش کرده اثر افزایش قیمت‌ها را برای مصرف‌کنندگان تا حد امکان کنترل کند.

مدیریت این مجموعه تأکید کرده است که با وجود افزایش هزینه‌های تولید در سطح جهانی، از جمله افزایش قیمت انرژی، بسته‌بندی و نهاده‌های مرتبط با تولید محصولات غذایی، سیاست اصلی شهدفام همچنان حفظ تعادل میان کیفیت، سلامت محصول و ثبات نسبی قیمت‌ها بوده است.

 حفظ کیفیت و اصالت محصولات

یکی از نکات مهم در این رویکرد، پایبندی به استانداردهای کیفی و حفظ اصالت محصولات است. در حالی که برخی تولیدکنندگان در شرایط تورمی ممکن است برای کاهش هزینه‌ها از کیفیت مواد اولیه یا فرآیند تولید بکاهند، شهدفام اعلام کرده است که استانداردهای تولید و کنترل کیفی محصولات خود را حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز حفظ کرده است.

این شرکت با تکیه بر شبکه‌ای از زنبورداران و تأمین‌کنندگان معتبر، تلاش کرده است تا اصالت و خلوص محصولات طبیعی خود از جمله عسل و فرآورده‌های مرتبط با زنبورعسل را تضمین کند.

علاوه بر این، استفاده از برگه‌های آنالیز آزمایشگاهی برای کنترل کیفیت محصولات، یکی از ابزارهایی است که این مجموعه برای اطمینان از سلامت و استاندارد بودن تولیدات خود به کار می‌گیرد. این اقدام باعث می‌شود مصرف‌کنندگان با اطمینان بیشتری محصولات طبیعی و ارگانیک را انتخاب کنند.

 اهمیت مدیریت مسئولانه در صنعت غذا

کارشناسان حوزه صنایع غذایی معتقدند که در دوره‌های بحران جهانی، نقش شرکت‌هایی که رویکردی مسئولانه در قبال مصرف‌کنندگان دارند، بسیار پررنگ‌تر می‌شود. چنین مجموعه‌هایی با مدیریت هوشمندانه منابع، کنترل هزینه‌ها و حفظ کیفیت محصولات، می‌توانند نقش مهمی در کاهش اثرات تورم جهانی بر زندگی مردم ایفا کنند.

در چنین شرایطی، همکاری میان تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و سیاست‌گذاران می‌تواند به کاهش اثرات بحران‌های جهانی بر بازار داخلی کمک کند. مدیریت دقیق زنجیره تأمین، افزایش بهره‌وری تولید و حمایت از تولیدکنندگان داخلی از جمله اقداماتی است که می‌تواند در حفظ امنیت غذایی جامعه نقش مؤثری ایفا کند.

برای مشاهده جدیدترین، به‌روزترین و داغ‌ترین اخبار حوزه صنعت غذا، کشاورزی و سلامت و همچنین اطلاع از آخرین گزارش‌ها و فعالیت‌های صنایع غذایی شهدفام، ما را در کانال‌های رسمی این مجموعه در پیام‌رسان‌های بله و ایتا دنبال کنید.